Hallo, Ik ga hier een revisie van een 3-hand stap voor stap laten zien. Voor demontage van het blok verwijs ik naar de werkplaatshandleiding.
Na de montage dienen alle onderdelen gespoeld te worden met een ontvetter om ze volledig vet-, zand- en stofvrij te maken. Eventueel kunnen de carters geglaspareld worden. Controleer alle onderdelen op slijtage en beschadigingen en vervang deze zonodig. Lagers, keerringen en pakkingen moeten bij iedere revisie vernieuwd worden.
Voor een juiste montage heb je naast “standaard” sleutel gereedschap het volgende nodig:
– liefst een momentsleutel
– seeggerringtangen
– een goede schuifmaat
Hier ligt de hele 3-hand in onderdelen klaar.
MONTAGE LAGERS RECHTER CARTER
Na verwarmen van de rechter carterhelft (80 graden in de oven of met een hobby brander) het koppelingslager monteren met de tekst leesbaar.
Borgen met de grote seegerring.
Vervolgens het rechter krukaslager. Let op, dit lager moet de omschrijving “Z” hebben. De open zijde naar de buitenkant en de zijde met het stalen plaatje aan de binnenkant van het carter.
SCHAKELMECHANISME
Het stelschroefje voor de versnellingen met moer en borgplaatje.
Draai het stelschroefje een stukje in het rechter carter.
De schakelhevel en de schakelvork, met o-ring, borgplaatje, moer en veer.
Schuif de rubber o-ring op de schakelhevel en plaats de hevel op deze manier in het carter.
Haak de veer op deze manier om de niet in het carter.
Haak de schakelvork om de veer.
In de schakelvork zit een gat met vlakke kanten. De schakelhevel moet met het platte uiteinde in dat afgeplatte gat vallen.
Borgplaatje erop.
De moer erop en het het brogplaatje ombuigen.
De trekspie in de schakelvork haken. Als dat niet lukt, moet je het stelschroefje iets losser draaien, totdat hij er wel tussen past.
Als een 3-hand nog niet is aangeloten met een schakelkabel, staat hij altijd automatisch in z’n 3. Zo moet de stelschroef dus ook afgesteld worden. Ik heb daar een hulpmiddel voor gemaakt, maar je kunt ook gewoon kijken of de “bobbel” van de trekspie voor de gaten van de 3 staat (zijn de meest rechtse gaten op de foto).
Plaats de schakelas in het lager.
Draai de stelschroef nu zover in, todat de bobbel van de trekspie voor de gaten van de 3e versnelling staat. De bobbel moet precies in het midden van die gaten staan. Draai de moer aan en borg hem met het plaatje.
KRUKAS UITVULLEN
Leg de midden-pakking op het carter en “borg” hem met een paar drupjes lijm.
Meet de afstand tussen de rand van het carter (inclusief pakking) en de binnenste ring van het krukaslager.
TIP: als je geen schuifmaat hebt zoals hier op de plaatjes, dan kun je bv een aluminium koker profiel halen bij de bouwmarkt en daar een stuk van zo’n 20 cm afzagen. Die profielen zijn behoorlijk maatvast (wel even checken) en kun je als een brug over het carter leggen. Dan wel de dikte van het profiel aftrekken van de gemeten waarde.
Verwarm het linker carter en monteer het lager voor de schakelas en de krukas. Ook hier geldt weer dat de tekst van het lager zichtbaar moet blijven. Voor het krukaslager geldt tevens dat alleen een metalen plaatje aan de binnenkant mag zitten.
Meet de afstand van de rand van het linker carter to de binnenste ring van het krukaslager.
Aan beide zijden van de kruksas hoort standaard een facet-ring (is met een afgeschuinde binnenkant) met die afgeschuinde kant tegen de krukas aan. Links een ring van 17 mm, rechts eentje van 15 mm binnenmaat. Die ringen zijn 2 mm dik. Aan de “dunne” tap van de krukas (op de foto links, in het blok rechts) zit standaard nog een ring van 0.5 mm dik.
Zo ziet dat er dan uit.
De zijdelingse speling van de krukasas mag maximaal 0,1 mm zijn. Dus tel de afstanden van het linker en rechter carter t.o.v. de lagers bij elkaar op en trek de breedte van de krukas (inclusief de bovengenoemde ringen) hier vanaf. Vul bij aan de linkerkant totdat de speling 0,1 mm is (hou wel rekening met indrukken van de pakking tijdens het aandraaien van de blokbouten (kan 0,05 tot 0,1 mm zijn).
Let op: op de foto staat de krukasas “verkeerd” om. De vulringen voor het uitvullen moeten dus op de dikke kruktap komen (17mm dik).
KOPPELINGSHUIS
Verwarm het koppelingshuis en plaats het lager.
Verwarm het grote koppelingslager een beetje en druk het koppelingshuis erin.
Borg het koppelingshuis met de grote seegerring. Let op dat hij echt goed in de sleuf valt.
TUSSENAS
Meet de afstand tussen de rand van het rechter carter en de lagerbus voor de tussenas inclusief pakking.
Meet ook de afstand van het linker carter tot de lagerbus voor de tussenas.
Op de kant van de seeggerring komt standaard alvast een ring van 0,5 mm.
Meet de afstand op deze manier.
Tel de afstand van het linker en rechter carter bij elkaar op, trek de breedte van de as eraf en vul uit tot je een speling hebt van 0,15 mm. (Na indrukken van de pakking blijft dan 0,10 mm over). Vul uit op de korte kant (zie foto).
TRAPAS
Plaats de trapas in aluminium bekken in de bankschroef en lijm de 2 kogeltjes van 5 mm in de gaatjes.
Verwarm het aantrap-tandwiel flink en schuif het om de as, zodat de kogeltjes in de uitsparingen passen. Gebruik een buis of pijpsleutel om het tandwiel eventueel een klein tikje na te geven.
We gaan weer meten, nu de afstand van het rechter carter inclusief pakking tot de rand waar de trapas doorheen gaat.
Dat doen we ook aan de linkerkant (zonder pakking uiteraard).
Doe de korte bus aan de korte kant van de as en de lange bus aan de lange kant. Ook aan de lange kant nog een ring van 1.5 mm dik monteren.
Meet de werkende breedte van de as.
Tel weer de ruimte in het linker en rechter carter bij elkaar op en trek de breedte van de as eraf. Vul dan uit op de korte kant van de as tot je speling hebt van 0,15 mm (is 0,10 mm na indrukken pakking).
SCHAKELAS
Meet de afstand van het rechter carter (inclusief pakking) tot aan de lagerbus van de schakelas.
Doe dat ook voor de afstand tussen linker carter en kogellager (zonder pakking).
De schakelas met messing ring voor de meenemer voor het aantrappen en een stalen clip.
Schuif de bus op de as, met de uitsparing in de bus aan de kant van de voortandwiel en borg hem met de stalen clip.
Het kleine aantraptandwiel en een bus. In dit voorbeeld zit er een bus op de schakelas, bij sommige oudere types zit hier een wormwiel voor de teller-aandrijving.
In de bus zit een uitsparing, die om de stalen clip moet vallen. Op de foto zie je ook de meenemer.
Klik de meenemer op de uitsparing in de messing bus.
Meet de afstand zoals te zien is op de foto. Kijk goed op de foto hoe het tandwiel en de bus erop zitten, dit kan alleen op deze manier, dus de nokjes van het aantraptandwiel moeten rechts zitten.
Tel de afstand van het linker en rechter carter bij elkaar op, trek de breedte van de as er vanaf en vul uit aan de kant van de bus tot je 0,15 mm speling hebt (= 0,10 mm na indrukken pakking).
Plaats de schakelas in aluminium bekken in de bankschroef op deze manier. En plaats de eerste 4 kogels (7mm) ZONDER VET in de gaten.
Op de tandwielen staat de draairichting aangegeven.
Staat de draairichting er niet op, dan kan je het ook anders bepalen: Als je in het tandwiel kijkt, zie je 4 uitsparingen voor de kogels. Aan beide zijden van alle 4 uitsparingen zie je een afgeschuind randje. Een lange en een korte afschuining. De lange afschuining wijst in de draairichting.
Plaats de volgende 4 kogels in de gaten en monteer het tweede tandwiel, vervolgens de laatste 4 kogels en het derde tandwiel. Meet dan de afstand tussen het uiterste punt van de as en de verdikking van de as.
En ook vanaf het uiteinde van de as tot aan het tandwiel.
Vul die speling uit tot 0 mm met vulringen, die je tussen het grootste en het middelste tandwiel monteert.
ASSEN PLAATSEN
Leg het linker carter op twee houten blokken, zodat het vrijkomt van de werkbank. Plaats de aantrapas in het carter, met de korte kant naar beneden. Let op dat de vulringen niet van de as vallen tijdens de montage, dus even vasthouden met je vingers.
LET OP: Doe een beetje olie op alle lagers en bussen voordat je de assen erin zet.
Plaats de tussenas met de lange kant naar beneden.
Plaats de schakelas met de lange kant naar beneden. Pas op dat jet als als pakketje vastpakt, anders vallen alle kogels er weer uit. De meenemer voor het aantrappen moet in de uitsparing van het carter vallen.
Zo moet het er dan uitzien.
Plaats de “kerstboom” met de lange kant naar boven in de lagerbus. Leg er ook 1 vulschijf op van 1 mm.
Leg de midden-pakking erop en zet ‘m vast met een paar drupjes lijm.
CARTERS SAMENVOEGEN
Plaats nu de rechter carterhelft bovenop de linker. Let er daarbij op, dat de vulringen van de krukas er niet vanaf vallen en dat de trekspie netjes in de schakelas gaat.
Draai de blokbout erin rechts bovenin (M 6 x 45).
Draai het blok om er draai de twee blokbouten erin in de onstekingsruimte (M 6 x 35).
En de blokbout rechts onderin (M 6 x 65/ 20).
Draai nu aan alle assen en controleer of ze allemaal soepel draaien. Er mag ook geen voelbare speling (heen en weer) op zitten. Zit er wel speling op een as of draait een as bijna niet rond, dan is er iets misgegaan met het uitvullen van de assen en moet je blok weer open maken en die as opnieuw meten en uitvullen.
Monteer de oliekeerringen. Let er goed op dat je de keerring niet beschadigt tijdens de montage, dus beetje olie erop en mooi haaks erin tikken. Niet dieper erin dan tot de rand.
Het “middenblok” is nu klaar 
KOPPELING
Plaats de koppelingskern op de “kerstboom”. Trek nu de kerstboom omhoog en duw tegelijkertijd de kern zo ver mogelijk naar beneden. Kijk dan hoeveel ruimte er tussen het lager en de kern zit.
Vul deze ruimte op tot maximaal 0,10 mm.
Op de koppelingskern staat een streepje. Zorg dat dit streepje naar boven wijst (voor het gemak). Plaats nu de grondplaat voor de koppeling. Zorg ervoor, dat het pijltje op die plaat en het streepje op de kern tegenover elkaar staan.
Plaats de eerste koppelingsplaat.
Plaats de eerste vlakke stalen plaat. Zorg ervoor dat het kleine gaatje in die plaat tegenover het streepje op de kern staat. In dit geval moet dat gaatje dus bovenaan zitten.
Plaats de tweede koppelingsplaat.
Plaats de tweede vlakke stalen plaat. Zorg ervoor dat het kleine gaatje in die plaat tegenover het streepje op de kern staat. In dit geval moet dat gaatje dus bovenaan zitten.
Plaats de derde koppelingsplaat.
Plaats de dunne gebogen stalen plaat, met de diepe kant beneden. Zorg ervoor dat het kleine gaatje in die plaat tegenover het streepje op de kern staat. In dit geval moet dat gaatje dus bovenaan zitten.
Plaats de vierde koppelingsplaat.
Plaats de dikke gebogen stalen plaat, met de diepe kant beneden. Zorg ervoor dat het kleine gaatje in die plaat tegenover het streepje op de kern staat. In dit geval moet dat gaatje dus bovenaan zitten. Deze plaat moet met de karteltjes om de spiebaan van de kerstboom komen.
Draai de moer erop en hou het koppelingshuis tegen. Dit stukje gereedschap kun je eenvoudig zelf maken. Deze moer aandraaien met 35 Nm.
Plaats de 10 veerhulzen. Op het plaatje zie je een borgplaatje onder de moer. Dit plaatje kan wel, maar hoeft niet persee gebruikt te worden. Bij 3-handjes kom je ze eigenlijk niet tegen, bij latere voetschakelblokken wel weer. Dan zit er ook een extra gaatje voor het lipje in de dekplaat.
De 10 koppelingsveren erin. Weet je niet zeker of ze nog sterk genoeg zijn, koop dan nieuwe.
De drukplaat erop leggen, zodat de gaten overeenkomen met de 5 tapeinden.
Een voorbeeld van een zelfgemaakt stuk druk-gereedschap voor de montage van de koppeling.
Druk de veren in en draai de 5 moertjes erop. Als je geen speciaal gereedschap hebt, kun je ook gewoon een grote lijmklem gebruiken. De vaste kant op de linker carterhelft en het draaiende deel op de drukplaat.
De koppeling is nu klaar.
TAPEINDEN
Monteer de tapeinden door twee moeren tegen elkaar in vast te draaien. Draai vervolgens met een ringsleutel de tapeinden er vast in en maak de moeren weer los.
Ze moeten alle 4 even ver uitsteken.
Als je de koppelingskap hebt gereinigd, gespoten of geglasparelstraald, moet je de schroefdraad even opfrissen met een tap.
Achter het oliepeilschroefje moet een aluminium (of koperen) ring.
Draai de koppleingsstelschroef er een stukje in met het aluminium dichtringetje en de moer er losjes op.
Laat de stelschroef ongeveer zo ver uitsteken en druppel wat olie op deze plaatsen.
De koppelingshevel met veer, gebogen ring, rubber O-ring en clip.
Op de koppelingshevel komt eerst de veer, met het lange uiteinde in de hevel, dan de gebogen ring, met de holle kant onder, dan de O-ring. Steek het geheel in het deksel. Het oogje van de veer moet om de kleine spanstift haken.
Draai de hevel nu in de goede stand en druk hem er verder in.
Borg de hevel met de clip.
Plaats de koppelingstong en de twee veer-plaatjes en zet ze vast met de 2 kleine schroefjes.
De drukstift. Doe hier 1 of 2 dunne vulringen op.
Plaats de stift in de drukplaat en leg ook de pakking erop (even op een paar plekjes vastzetten met wat lijm).
Plaats het koppelingshuis op het middenblok en druk het goed aan. Beweeg nu de koppelingshevel en kijk hoeveel vrije slag je hebt. In het geval van de foto is dat te veel. Je mag zo’n 2 mm vrije slag hebben. Dus in dit geval deksel er weer af en een vulring bijleggen onder de stift. Net zo lang totdat de slag ongeveer 2 mm is.
Draai de blokbout erin (op de foto rechtsboven). Deze is M 6 x 50.
Draai aan de andere kant de meest linkse bout erin (M 6 x 98).
Het deksel zit er nu stevig op. Stel nu met de stelbout de speling van de hevel na tot de vrije slag 2 mm is en zet de moer vast.
AFBOUWEN
Plaats de oliekeerring rond de aantrapas.
Plaats de andere blokbouten (die zijn M6 x 98 en M 6 x 120).
Draai ze kruislings vast.
De olie-aftapplug heeft een koperen afdichtring nodig. Draai deze bout niet vaster dan nodig!
En daar ligt het blokje kant en klaar. Vergeet niet er de juiste olie in te doen, 325 ml. Deze olie is verkrijgbaar bij de bekende handelaren.
Het blokje is nu klaar voor de komende 100.000 km 
Wel na een paar honderd km rustig inrijden de olie verversen daarna elk (half) jaar de olie verversen.
