Jawel, er ligt weer een bijzonder blokje op de werkbank: dit keer een 262-blok uit 1958 in de 2,5 PS uitvoering.
Dit blok zat onder een 425 Falconette en heeft indirecte klauwengeschakelde 3-voetversnelling, met bediening aan de rechter zijde. Net als de rem, die ook aan de rechter zijde zit en met de hak bediend wordt…
Dit blok was ook als klauwengeschakelde 3-handversnelling verkrijgbaar, maar dan dus zonder de hevel-constructie, maar met 2 kabels.
Hier alvast een eerste indruk:
Op het eerste gezicht geen uitgebroken delen in de 5 (!) carterdelen, zuiger lijkt vast te zitten in de cilinder, maar de assen draaien en hij laat zich goed schakelen.
Dit type motor werd geleverd in de volgende uitvoeringen:
261-00 3-hand met pedaalstart
261-06 3-hand met pedaalstart (voor Italië)
262-00 3-voet met kickstart (dit blok dus)
262-01 3-hand met kickstart
De motor draait andersom dan een gewone Zündapp motor. Dit komt omdat er net als bij een traditionele auto-versnellingsbak een hulpas naar de hoofdas loopt. De primaire as, waar de koppeling op zit, is tevens de uitgaande as, in de 3e versnelling is het een prise directe. Het principe is overgenomen van de eerste DB-modellen.
Heb dit plaatje even geleend uit een leuk artikel van Zündapp Jean over dit blok uit Bromfiets nr. 5 uit 2023:
Zuiger zat zoals gezegd muurvast… met geduld, kruipolie, warmte en gepast “geweld” voorzichtig de zuiger los gemaakt:
Cilinder ziet er niet eens zo heel slecht uit:
Zuiger is wel mooi zwart:
Alu drijfstang met bronzen (?) Bus en naaldlager:
Daar gaan we, poeh, wat zit die vliegwielmoer vast:
Maar, hij kwam er mooi vanaf:
Kijkje op de ontsteking:
Olie-aftapboutje eruit:
En een afsluit boutje:
En nog eentje:
In de onderdelencatalogus worden al deze drie boutjes als olie-aftap beschreven…
De ontsteking verwijderen:
Circlips van de schakelpook-opname eraf:
De opname uit de terugslagveer halen:
En kan de opname van de as:
Terugslagveer eraf:
En een onderlegschijf:
Deze as zit “vast” in het carter.
Kniestukje loshalen:
Nu het afdekkapje van de draaischijf eraf:
En daar ligt het mechaniek:
Onder de afdekkap zit een systeem dat wel wat weg heeft van hoe een moderne klauwschakeling de wals verdraait:
De tellerworm verwijderen:
En het voortandwiel:
Springring eraf:
De olievulschroef:
Dan is de opname van de kickstarter aan de beurt.
Deze zit met een spanstift geborgd:
Let op: de opname zit onder voorspanning gemonteerd en kan met een steeksleutel op zijn plek gehouden worden:
Hier moet straks een nieuwe in:
Er eraf:
Om de blokboutjes niet te beschadigen een goed passende slagschroevendraaier gebruiken:
De meeste blokboutjes voor dit carterdeel zitten aan de rechter kant:
Eén lange komt vanaf de ander kant:
M.b.v. de koppelingshevel het carterdeel los maken:
Koppelingskap eraf:
Een kijkje op de koppeling:
Vulschijven van de as:
En een vulschijf + bus van de kruktap:
Hiermee wordt het krukastandwiel op zijn plek gehouden, er is dus geen moer voor het krukastandwiel, alleen 2 kogels.
Dan de koppeling demonteren:
Hetzelfde soort cupjes en veren als in de latere blokken:
Ik moet nu alleen even een tooltje maken om de dekplaat tegen te houden om de kraagmoer te kunnen verwijderen. Ik durf hem niet in zijn 3 te zetten en dan de uitgaande as tegen te houden…
Zo, tooltje gemaakt, want het standaard blokkeergereedschap is gemaakt voor 10 gaten i.p.v. 6:
Vooral met de kraagmoer moet je oppassen, want die “pakt” maar op een heel smal stukje:
Dekplaat eraf:
Deze heeft aan de achterkant een uitsparing voor 2 halve maantjes:
Die moeten dan natuurlijk wel goed gemonteerd zitten en niet zo:
Dan de koppeling verder uit elkaar halen:
Dan de conisch gemonteerde koppelingskern eraf met een stuhje speciaal gereedschap:
En het krukastandwiel, dat twee uitsparingen aan de onderkant heeft en maar net genoeg plek voor een trekker met extra fijne haken:
En tot slot de twee kogels:
De overige blokboutjes eruit:
Dan door steeds iets te verdraaien de schakelplaat demonteren:
Circlips los:
En uit het blok trekken:
Straks bij de montage, het beste deze schakelhevel in het blok zetten terwijl je de carters nog geopend hebt, zodat je kunt zien of hij netjes in de schakelvork haakt.
Daar ging even iets mis met uploaden, hierbij dus het mecahnisme in detail:
Nu kunnen de carters van elkaar:
En kunnen we stap voor stap de onderdelen eruit halen:
De veer van de kickstarter:
De as heeft een spanstift waar de veer achter haakt:
Beschermhuls eraf:
En de seegerring van het koppelingshuis:
Koppelingshuis eruit:
Tot slot de krukas:
Bijzonder, deze oliekeerring zit aan de binnenkant van het krukascarter:
Alles zo goed als leeg:
De schakelvork wordt d.m.v. een nok met een veer over een as met inkepingen in positie gehouden (1 – N – 2 – 3):
Straks nog wel even goed kijken of de vulplaatjes allemaal op de juiste plek zaten, maar zo zat het er nu in elk geval in.
Hulptandwiel van de kickstarteras:
Hulpas van de versnellingsbak:
Hoofdas van de versnellingsbak:
Eerste versnelling:
Tweede versnelling:
Derde versnelling (prise directe):
Zo zit het in elkaar:
Er zit ruimte tussen de kogels en de binnenring van het lager, theoretisch zou dat lager uit zijn passing kunnen lopen maar met 2.5 pk? Denk dat het wel meevalt :-).
Een beetje aan het meten geweest i.v.m. controle van de (vul-)schijven en hiervan een schets gemaakt (de diameters van de assen en tandwielen zijn indicatief, horizontaal (axiaal) is het wel nauwkeurig opgemeten en in een Cad programma gezet, met als referentiepunten de pasvlakken van de carters:
Zoals je ziet, lopen alle tandwielen moet vrij van elkaar en per tandwielpaar redelijk netjes in hetzelfde vlak.
Ik ga er vanuit dat de schijven met “afgeronde” maten (bv. 1 of 2 mm) en die van brons of messing de vaste schijven zijn en dat aan de zijde waar nu meedere dunne schijven op elkaar liggen, uitgeshimd moet worden, als straks de nieuwe lagers gemonteerd zitten.
Dan uiteraard visueel beoordelen of de tandwielparen daarwerkelijk mooi in lijn liggen en vrij van elkaar kunnen draaien.
Zoals eerder vermeld, moet ook tussen het krukastandwiel en het 3e krukaslager worden uitgevuld.
Voor zover ik weet, zijn er geen montagehandleidingen van dit blok (?), vandaar dat ik bij de montage mijn gezonde verstand (haha) en ervaring met opbouw van andere blokken gebruik.
Hier een explosie diagram van het blok:
Ik heb de lagers even nagekeken in de catalogus:
Krukas:
links 6202 C3
rechts 6002 C3 Z
3e lager 6002 C3
Hoofdas:
links 6004 C3
rechts (koppelingsnaaf) 16005 C3
Alles dus C3 en de rechter krukastap kan axiaal gezien “vrij” bewegen in het rechter krukaslager, omdat de axiale speling van de krukas door shims tegen het linker en het 3e lager beperkt/ bepaald wordt.
De arreteeras eruit:
Lagers en keerringen uit de carters gehaald m.b.v. een verfstripper, binnenlagertrekkers en keerring (de-)montage busjes:
En de tussenas voor het aantrapmechanisme:
Koppelingshevel eruit:
Achter de hevel zit een steuntje (“Stutzpilz”) zoals we die kennen van de DB-blokken:
Hiermee wordt deze afgesteld:
Afdichting d.m.v. een O-ring:
Afstelling van de schakelpook-slag vastleggen (aanslag-schroeven):
Ook de shims en ringen vastleggen:
Mooi ontwerp zo’n Zündappblok, maar waarom toch zoveel shims?
Beginnen met de grote schoonmaak:
En nog wat onderdeeltjes verder uit elkaar halen.
Een technische vraag: zowel de onderdelencatalogus als zoals ik de kicksteras uit het blok heb gehaald, hebben vulringen op een plek die ik niet kan verklaren, ze lijken los op de as te kunnen bewegen tussen de alu huls voor de kickstarterveer en het tandwiel.
Het tandwiel zit geborgd met aan één kant kogels en aan de andere kant een seegerring.
De spanstift voor de veer zorgt ervoor, dat de huls niet verder richting het tandwiel kan.
Iemand een idee waarom dit zo zit?
Nou, van bovengenoemd vraagstuk heb ik de oplossing inmiddels gevonden:
De (vul-)ringen tussen het tandwiel en de spanstift bepalen de axiale speling tussen het koppelingscarter en het rechter krukascarter, waarbij er ruimte is voor de spanstift om aan de “borst” in het carter voorbij te gaan, omdat dit geen normaal gat is, maar een sleuf-vormige uitsparing:
Op deze “borst” is ook duidelijk te zien, dat er een schijf tegen aan gelopen heeft:
Mijn eerdere aanname, dat aan beide zijden van de kickstarteras een 1 mm schijf geplaatst moet worden, is onjuist: het onderdelenboek schrijft ook slechts 1 schijf voor en een schijf aan de linkerzijde van de as zou ervoor zorgen, dat de as niet geheel door de lagerpus past (en dus de carterhelften niet op elkaar aan sluiten).
Maar waarom vond ik hier dan 2 schijven van elk 1 mm? Misschien een montagefout af-fabriek, of later door iemand anders…
Feit is, dat met 2 schijven de axiale speling zo goed als 0 is, dat laten de slijtsporen op de “borst” van het carter ook wel zien.
Wat me tijdens de demontage ook opviel, is dat het wel ietsjes “bol” leek op die plek, nameten bevestigt dat vermoeden ook:
Nog eens goed gegeken: jawel, een klein haarscheurtje ontdekt 
geen probleem overigens op deze plek, als ik straks voldoende axiale speling aanhoud, zal er niets mee gebeuren, maar het is natuurlijk wel jammer en waarschijnlijk veroorzaakt omdat “iemand” per ongeluk 2 schijven heeft geplaatst, waardoor, na vastschroeven van de carterdelen, de boel wat verbogen is…
Nu opgemeten wat de axiale speling is met 1 schijf:
Die kan ik straks uitvullen op 2/10 speling door 7/10 aan shims toe te voegen.
Het tussentandwiel (die wat breder is dan het grote tandwiel) loopt zo ook mooi vrij:
De volgende uitdaging is straks bij de montage kijken welke assen in welke carterhelft “opgebouwd” moeten worden. Het liefste alles in het linker krukascarter, omdat daar ook de (kleine) uitsparing zit voor de kickstarterveer, maar in het rechter krukascarter zit een kleine spanstift, waar de meenemer van het kickstartertandwiel omheen moet…
Maar goed, daar vinden we ook wel weer wat op 
De arreteerstift/ schakelvork:
Het schakelmechanisme:
De schakelflens:
Krukas met een SKF bigend lager:
Wat een bijzonder gietwerk dit blok, ga de gietmal maar eens maken voor zoiets…
Linker krukas carter:
Rechter krukas carter:
Koppelings carter:
De 3 midden carters bij elkaar:
6002 C3 als 3e krukaslager, open en met een los dekplaatje:
Rechter krukaslager 6002 C3 open aan rechterkant en met een los dekplaatje, omdat deze gesmeerd moet worden vanaf de rechter zijde, omdat aan de linkerzijde een keerring zit:
Foto hiervan zie je straks…
Lager van het koppelingshuis 16005 C3:
Geborgd met een seegerring:
Hoofdaslager 6004 C3 met los deplaatje:
Linker krukaslager 6202 C3 Z (dus met vast dekplaatje i.v.m. smeerkamer/ smeeroliekanaal:
Dan nog met het indirecte schakelmechanisme aan de gang geweest:
Heb de assen even in èèn vlak gelegd om het schakelen te kunnen laten zien:
Eerste versnelling:
Vrijloop:
Tweede versnelling:
Derde versnelling (prise directe):
De kickstarteras had een paar extra shims nodig, daarvoor moest de spanstift eruit:
Shims erop en spanstift er weer in:
Passingen voor de tussenas van de kickstarter en arreteer as een beetje verwarmen:
Dezelfde shims gebruikt voor de arreteeras, die er zo inzaten:
As erin en vanaf de ander kant met een schroef borgen:
Tussenas erin:
Binnenring van lager van koppelingshuis verwarmen:
Kickstarteras er nu ook in, straks gaat dat niet meer i.v.m. het koppelingshuis:
Je zou er hier voor kunnen kiezen om het tandwiel eraf te halen, maar dit zat in mijn geval (na verwarmen) zo vast, dat ik het niet aan durfde hem eraf te halen…
Koppelingshuis erin en borgen met een seegerring:
Nu moet de rechter krukas keerring erin:
Versnellingsbak erin, met de shims zoals ze erin zaten, de axiale speling past zo, en de tandwielen staan mooi in lijn, dus niets maar aan doen:
Binnenring linker krukaslager verwarmen:
Constante shim van 1 mm op de korte kruktap:
En de krukas in het linker carter:
Binnenring van het lager van de hoodfas verwarmen:
Asstomp van de hoofdas in het linker carter:
De drukstift in de hoofdas niet vergeten:
En de hoofdas in de asstomp plaatsen:
Hulpas erin:
Nu is het een beetje “pielen” om de schakelvork in beide schakeltandwielen te laten grijpen en op de arreteeras te drukken:
Hier staat de schakelvork nog vrij hoog, straks bij de montage van de rest van het schakelmechanisme, is het handig de gaffel twee standen naar beneden te drukken.
Messing ring op de hulpas van de Kickstarter:
Gevolgd door een vaste dikke schijf:
Beide tandwielen erop:
Shims op de as:
Tot slot een messing ring:
Dat zit in elkaar:
Het is handig nu alvast de kickstarterveer te plaatsen, omdat je straks het kleine gaatje niet meer ziet:
Pakking voor het schakelsysteem:
In de juiste stand zetten, zodat je schroeven kunt vastzetten:
En het mechanisme in het carter zetten:
Hier kun je zien, dat ik de gaffel in een lage stand heb gezet, zat het pennetje in de gaffel “grijpt” en de gaten van de schakelplaat “voorgaats” zitten:
Ook handig bedacht: om het tussentandwiel-set van de kickstarter uit 2 delen bestaat, kun je het op de as plaatsen, ondanks dat het versnellingsbak-tandwiel eigenlijk in de weg zit:
Alles op zijn plaats:
Schakelplaat vastgeschroefd:
Nog even de versnellingsbak van dichtbij:
Nu komt het lastigste deel, er zitten meenemers op verschillende plekken.
In het rechter carter op de kickstarteras:
Daar moet straks een beschermhulsje op, waarbij de meenemer in een uitsparing valt:
Maar die huls krijg je door de kraag niet land de tandwielen van de versnellingsbak, dus moet je hem alvast in de veer plaatsen:
De andere meenemer is van het kickstarter tandwiel en zit op de hoofdas in het linker carter:
Terwijl de spanstift hiervoor in het rechter carter zit:
Alles nu zo goed mogelijk in lijn zetten voor die meenemers:
En dan, na verwarmen van de binnenring van het rechter krukaslager, heel voorzichtig de carters sluiten, waarbij je erop moet letten dat de meenemers goed aangrijpen:
Die laatste foto is dus een indicatie, want zoals gezegd, moet de huls eerst in de veer, want hij past net niet langs het tandwiel.
Oh ja, en deze blokken hebben geen papieren carterpakkingen, daarvoor een vloeibare pakking:
Als de krukascarters dan gesloten zijn, de kickstarter as vanaf de linker kant heel voorzichtig linksom draaien (de kickstarters bij deze blokken gaan naar voren), totdat de meenemer in de “haak” van de veer grijpt:
Daarbij er goed op letten, dat je de kickstarteras altijd naar links in het carter blijft drukken, deze wordt namelijk later pas door het koppelingscarter in zijn axiale beweging naar rechts beperkt.
Ook de schijf op de kickstarteras niet vergeten:
Nu zijn we zover, dat we de koppeling op kunnen bouwen:
Maar… dat doen we morgen, omdat ik nog op een circlips wacht…
Oliekeerringen erin:
Telleraandrijving:
Springring op de tandwielas:
Voortandwiel erop:
Vier oliedopjes:
Maar deze met het gaatje erin is de vulschroef:
Kogeltjes voor het krukastandwiel:
Krukastandwiel erop (na goed warm maken):
Afstandbus op de kruktap:
Koppelingskern met conische passing op de as en iets erop vast tikken:
Grondplaat erop:
Dan om – en – om een koppelingslamel en een stalen plaat:
Dan de twee “halve maantjes” in de uitsparing van de kern:
Die in de uitsparing van de dekplaat vallen:
Dekplaat erop:
Kraagmoer erop:
Vast zetten m.b.v. de zelfgemaakte “special tool”:
Cups:
En veren:
Drukplaat erop drukken:
Moeren erop:
Drukstift met 1 afgeplatte kant erin:
De kickstarteras zover linksom draaien, dat je weerstand van de veer voelt. Daarbij oppassen, dat je de as niet in het blok drukt (wordt later door de koppelingskap tegen gehouden):
Aanslagnok op de as:
Zorgen dat deze voorgaats komt met de as en vervolgens een spanstift erin:
Schakelmechanisme opbouwen:
Deze “E-clip” van de koppelingshevel was stuk, dus een nieuwe geregeld:
Afstelstift in het koppelingscarter:
Het vrij beweegbare drukstukje (met afdichtende O-ring) erin:
Nieuwe O-ring bovenop:
Veer en afdekring plaatsen:
En in het carter plaatsen:
Leuk detail: de as van de koppelingshevel zit vrij ruim in het daarvoor bestemde boring in het carter, dat maakt het mogelijk de koppelings-speling met de afstelstift at te stellen. Het asje kan als het ware iets zijdelings bewegen.
De axiale speling bepaald en de bijpassende shims op de bus om de rechter krukastap:
Twee “afvoeropeningen” voor het olie aftappen:
Stelschroef voor de vrije slag van de koppelinsgehevel juist afstellen:
Olieaftap- en oliepeil (?) schroeven erin:
Oliekeerring erin:
De terugslagveer van de schakelpook plaatsen:
En het opnamestukje van de schakelpook:
Deze C-clip houdt de opname op zijn plek:
Maar als die dan per ongeluk breekt 
, tijdelijk een gewone seeggerring erop:
Haakse overbrenging op het blok:
En aansluiten op de draaischijf van het schakelmechanisme:
Nu nog de twee kappen klaarmaken, maar hierbij alvast een impressie van hoe het blok eruit komt te zien:
De cilinder schoongemaakt, is helaas niet bruikbaar in deze staat – o.a. missen er wat stukjes chroomwand…
Toch de moeite waard om de cilinder te bewaren, want deze liggen denk ik niet voor het oprapen en ik heb in het verleden al te veel cilinders weggegooid, die met de kennis en techniek van nu, goed gered hadden kunnen worden.
Deze 261-02.600 is goed voor 2,3 PK en een top van 55 km/h, wat de 425 Falconette tot een “Kleinkraftrad” maakt:
Ook de linksom draaiende Bosch ontsteking (ELZJS 18 L) gereinigd:
Afdekplaatje erop:
En het deksel:
Seegerring wat aangepast, zodat straks de pook er op past:
Ontsteking erin:
En kap erop:
Bijna klaar:
Even het pookje geleend van m’n 425:
Kwam er ook achter, dat er bij mijn 425 geen “demper” in het schakelmechanisme zit:
